Bel: 085-8889310!

Deurwaarder

Datum: 24/05/2017

De meesten die bij mij op gesprek zijn geweest, hebben mij weleens horen praten over ‘het innerlijke kind’. Dit wordt in de literatuur vaak beschreven als ‘je ware zelf’. En, hoe zweverig het ook klinkt, iedereen heeft het in zich. Toch wordt het innerlijke kind meestal ontkend. ‘’Het is net een deurwaarder’’, zeg ik vaak. ‘’Je moet begrijpen dat het zijn recht bij je komt halen. En hij zal je in de uiterste hoeken vinden, totdat je hem geeft wat hij wil.’’

Maar goed, even terug. Wat of wie is het innerlijke kind? Hoe vat je zoiets samen in een tekst? Wanneer we geboren worden, komen we in een wereld terecht waar iedereen al ontwikkeld lijkt. Jij hebt nog geen definities. Je weet niet wie je bent, wat je voelt en wat je favoriete ijssmaak is. Om dat allemaal te leren en een gezonde, stabiele identiteit te ontwikkelen, moet je voldoen aan een aantal voorwaarden: ruimte om te exploreren, acceptatie, begrip, liefdevolle begeleiding, steun en noem het maar op. Alle ‘standaard’ zaken die een kind nodig heeft. Indien deze voorwaarden echter ontbreken en de situatie niet zo ideaal is, ontwikkelt men vaak een ‘valse zelf’. Deze is ontwikkeld om te overleven en om een moeilijke situatie zo makkelijk mogelijk voor jezelf te maken. Zo’n persoon blijft vaak in een overleefstand bestaan, zelfs als hij later wel in een ideale situatie leeft. Een voorbeeld:

Dit is Jantje:
En dit is Jan, de volwassen Jantje:

Jantje heeft het moeilijk gehad. Hij komt uit een angstwekkend huis. Hier werd veel gevochten en soms hoorde hij zelfs flessen kapotvallen en mensen schreeuwen. Hij wist niet precies wat er aan de hand was en wanneer hij de volgende zou zijn. Papa en mama dronken allebei heel veel en dan liep alles uit de hand. Soms kwamen er vreemde mensen binnen die heel eng waren. Jantje was erg verdrietig, niemand wilde naar hem luisteren. Iedereen was namelijk met zijn of haar eigen problemen bezig. Alleen in de schaduw was hij echt veilig.

Jan is inmiddels een volwassen man. Hij is veilig, maar erg paranoïde. Hij heeft altijd het gevoel dat er iemand achter hem aanzit. Wel heeft hij nu een vrouw en vrienden die naar hem luisteren, maar… ‘’Het doet er eigenlijk allemaal niet toe’’, zegt hij. ‘’Ik heb niet echt de behoefte om te praten.’’ Jan houdt zich liever gedeisd. Hij vertelt alles te hebben wat een man kan wensen. Hij heeft van de fouten van zijn ouders geleerd en heeft een goede band met zijn drie kinderen. In feite zit Jan in een compleet andere situatie, maar toch… Toch voelt hij bijna hetzelfde als hij voelde toen hij jong was. Daarom zoekt hij hulp voor zijn depressieve klachten: ‘’Niks doet er doe’’, zegt hij. ‘’Alles wat ik doe lijkt altijd aan het verkeerde eind. Dan werk ik naar een promotie toe en wanneer ik die dan eindelijk heb, doet het me niks en probeer ik weer iets anders. Ik weet niet waarom, maar ik kan mijn vrouw ook niet echt vertrouwen. Iets in mij zegt dat zij niet te vertrouwen is.’’ We besluiten voor de therapie met poppetjes te gaan.

Jan is dus een typisch voorbeeld van een persoon die in de overleefstand is gebleven. Ik leg hem uit dat Jantje, en alles wat hij voelt en denkt, altijd blijft bestaan. In een ideale situatie zou Jantje achter de rug van Jan staan en een soort tweede ruggengraat voor hem zijn. Terwijl volwassen Jan de leiding neemt. Maar Jantje is zwaar. Er liggen veel zaken bij hem waar Jan liever niet aan terugdenkt. Dus besluit hij hem te negeren, zoals zijn ouders deden. En daardoor is Jantje alleen nog harder gaan ‘roepen’. Maar Jan luistert niet naar zichzelf en wil nooit nadenken over wat hij voelt en denkt. Dat vindt hij niet belangrijk. Daarnaast zegt hij dat hij nooit echt wat voelt. ‘’Dat is juist het hele probleem’’, vertelt hij. Maar Jantje is net een deurwaarder… Zijn ouders hebben hem zijn recht niet gegeven en dat kan niet meer veranderen. Maar, hij heeft net zoals anderen recht op Jan. En Jan zal niet aan hem ontkomen. Alleen in plaats van dat deze deurwaarder een televisie meeneemt, neemt hij gevoelens af en kaapt hij vreugde. In plaats van een huis te legen, maakt hij een gat in jouw ziel. Hij ontneemt jou je realiteit. Dat maakt hem de meest tragische deurwaarder waar je mee te maken kan hebben. En in feite hebben we die bijna allemaal.

Zoals ik al zei: Jantje en zijn bijbehorende gedachten en gevoelens blijven bestaan. Jantje kon zijn familie (ouders) niet vertrouwen. Nu vertrouwt Jan zijn familie (zijn vrouw) dus tevens niet. Jan heeft het misschien niet door, maar dit is wat Jantje tegen hem zegt. Hij waarschuwt hem. Jan hoort zijn innerlijke kind gerust te stellen door hem te vertellen dat zijn ouders hem in de steek hebben gelaten en fouten hebben gemaakt. Jan moet dat zelf evengoed erkennen. Dan zal Jantje begrijpen dat zij het probleem waren en dat niet iedereen dat is die dichtbij hem staat. Tot die tijd zal er altijd - zoals hij zei - ‘iets’ in hem zeggen dat familie niet te vertrouwen is. ‘’Jantje heeft veel meegemaakt’’, vertel ik tijdens de therapie. ‘’Ik kan me voorstellen dat er veel is wat hij kwijt wil. Veel gevoelens die hij niet heeft kunnen beleven. Jantje is een onderdeel van jou. Hij was bang en alleen. En omdat hij met deze en al zijn andere gevoelens nergens terecht kan, geeft hij ze door aan jou. Jij zal ze alleen kwijtraken indien je hem ervan af helpt.’’ ‘’Hoe kan ik nu zijn gevoelens dragen als niks voel?’’, vraagt Jan een beetje verontwaardigd. ‘’Is dat zo?’’, vraag ik. ‘’Draag jij zijn gevoelens? Of ontken je die en sla je ze af?’’ Voor even is het stil… Uiteindelijk knikt hij en gaan we verder met de volgende fase.

Tijdens de therapie zit ik niet aan de poppetjes. Dat doen de cliënten zelf. Dit is hoe Jan die dan uitbeeldt. Kleine Jantje heeft twee bodyguards, die hem hielpen onzichtbaar te zijn. Vroeger had hij die wel nodig, want toen was hij alleen veilig wanneer hij onzichtbaar was.

‘’Dus je had gelijk’’, zeg ik nadat ik zijn samenstelling had bestudeerd. ‘’Je wordt inderdaad achtervolgd.’’ Jan zegt knikkend: ‘’Dat klopt. Die bodyguards beschermen niet alleen Jantje. Ze beschermen mij ook eigenlijk. Want ik wil helemaal niet terugkijken. Ik wil Jantje niet overal meenemen. Jantjes emotiekist zit vol pijn!’’ Vervolgens zeg ik: ‘’Maar, jij hebt die kist toch echt nodig Jan. Dat zijn tevens jouw emoties, talenten en vaardigheden. Nu kun jij daar niet bij.’’ Hij grinnikt: ‘’Daar komt die uitspraak dus vandaan’’, zegt hij. ‘’The walls that keep out sadness also keep out joy. Het is alles of niets.’’ Twee of drie sessies later vraagt hij hoe hij Jantje zijn recht geeft. ‘’Wat wil hij nu eigenlijk van mij?’’ ‘’

Misschien moet je naar hem luisteren. Wat zou hij zeggen in deze situatie?’’, zeg ik. ‘’Begeleid hem in zijn gevoelens. Dat heeft elk kind nodig. Als hij verdrietig is dan huil je voor hem en als hij bang is dan verdedig je hem. Totdat zijn monsters en schaduwen verdwijnen. Dan verdwijnen die van jou eveneens. Dan verdwijnen die bodyguards en zijn jij een Jantje weer een team. En het belangrijkste: dan kom je weer bij je gevoel, want om geluk te erkennen moet je evengoed verdriet, boosheid en angst erkennen. ’’

Tot slot: dit was waarmee ik de therapie afsloot. Het plaatje spreekt voor zich. Dit verhaal is een samenvatting van vele, lange gesprekken en is slechts een ‘in de notendop’-variant van het echte werk. In de realiteit sta je tijdens zo’n therapie natuurlijk veel langer stil bij zaken en komt er veel meer informatie naar boven. Ik geloof dat we allemaal een gedeelte in ons hebben die zo’n ‘valse zelf’ is. Vraag jezelf bijvoorbeeld eens af: wat zou er allemaal overblijven van jouw karakter wanneer dingen idealer waren geweest. Als je bijvoorbeeld niet bang hoefde te zijn en als je gewoon een kind met al zijn bijbehorende taferelen en temperamenten kon zijn… Zonder compromis. Zou je bijvoorbeeld nog zo boos zijn op de wereld indien je je toen vrij kon uitspreken of iemand je verdedigde tegen het onrecht waar je je toen niet tegen kon verdedigen? Stel jezelf zulke vragen. Want die jonge jij bestaat nog en zal altijd bestaan. Hij eist van jou alles wat hij toen moest opofferen of niet kon hebben. En hij is net een deurwaarder… Alleen toch anders. Jij leeft vast in de veronderstelling dat hij een vijand is, maar hij is eigenlijk jouw belangrijkste vriend. Hij probeert slechts jouw zwaarste conflict op te lossen. Wanneer jij hem zijn recht geeft, dan zal je pas echt weten wat het is om vrij te zijn. Dan zal je weten wie je echt bent en dat jij mag bestaan. Jij verdient dat!

Geschreven door: Nora el Azzouzi